ARAŞTIRMA RAPORU: AI Act - Avrupa Birliği Yapay Zeka Yasası
- MUHARREM GEZER
- 30 Tem
- 11 dakikada okunur
Soru: : "Biz Türkiye'de faaliyet gösteriyoruz, AB'nin yapay zeka yasası bizi neden ilgilendirsin?" Cevap basit değil, ama net. Eğer bir sisteminizin çıktısı AB'de bir kişiyi etkiliyorsa, şirketin adresi önemini kaybediyor. Ayrıca bu yasa ve uygulama sırasında yaşananlar Türkiye olaraK önümüzdeki dönemde geliştirilecek regülasyonlara örnek olabilir.
Avrupa Birliği'nin Yapay Zeka Yasası (AI Act), 27 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren AI Omnibus güncellemesiyle birlikte yeni bir uygulama takvimine girdi. Bu yazıda önce AI Act'in ne değiştirdiğini ve risk sınıflarını, sonra düzenlemenin arkasındaki sekiz gerçek vakayı, ardından şirket rollerini ve yaptırımları, son olarak da Türkiye için somut sonuçları ve hazırlık yol haritasını ele alıyoruz.
AI Act ne değiştiriyor?
AI Act'i sadece "Avrupa'nın yeni teknoloji yasası" diye okumak eksik kalır. Düzenleme, yapay zekayı satın alma, geliştirme, satma ve yönetme biçimini değiştiriyor. AB Genel Veri Koruma Yönetmeliği (GDPR-General Data Protection Regulation) - bizdeki karşılığı KVKK- kişisel veriyi nasıl yönetim kurulu gündemine taşıdıysa, AI Act de yapay zekanın verdiği algoritmik ya da uydurma kararları aynı masaya taşıyor.
Şirketler artık "Bu model çalışıyor mu?" sorusuyla yetinemiyor. "Hangi amaçla çalışıyor, kimi etkiliyor, hangi veriye dayanıyor, gerektiğinde kim durduruyor ve bunu hangi kanıtla gösterebiliyoruz?" sorularına da cevap vermek gerekiyor.
Risk temelli yaklaşım
Aynı temel model, düşük etkili bir metin özetleyicide asgari riskli sayılabilirken işe alım kararında kullanıldığında yüksek riskli hâle gelebiliyor. Yani sınıflandırmanın merkezinde teknoloji etiketi değil; amaç, bağlam, etkilenen kişi ve karar var.
Risk seviyesi | Örnek kullanımlar | Temel sonuç |
Kabul edilemez | Manipülasyon; sosyal puanlama; hedef gözetmeyen yüz görüntüsü tarama; işte veya okulda duygu çıkarımı | Yasak |
Yüksek risk | İşe alım, eğitim, kredi, kritik altyapı, biyometri, temel kamu hizmetleri, adalet | Sıkı yaşam döngüsü kontrolü |
Şeffaflık riski | Sohbet botları, deepfake, sentetik ses, görüntü | Bildirim ve işaretleme |
Asgari risk | Spam filtresi, oyun içi Yayap Zeka, düşük etkili optimizasyon | Gönüllü iyi uygulamalar |
Tablo 1: AI Act'in dört risk seviyesi ve temel sonuçları. Kaynak: Regulation (EU) 2024/1689.
Kritik Ayrım: ChatGPT gibi bir yapay zeka aracını kullanmak tek başına "yüksek risk" değildir. Fakat bir modelin özgeçmiş değerlendirmelerde adaletsiz eleme, kredi skoru, öğrenci kabulü veya temel kamu hizmetine erişim kararında kullanılması yüksek risk sınıfını doğurabilir.
Coğrafi kapsam: "bizi bağlamaz" güvenli bir varsayım değil
Yasa AB'de sistem veya model sunan sağlayıcılara, AB'de bulunan kullanıcılara ve üçüncü ülkelerde kurulu olup sistem çıktısı AB içinde kullanılan sağlayıcı ve kullanıcılara uygulanabiliyor.5 Merkezin Türkiye, ABD ya da başka bir ülkede olması, tek başına kapsam dışında kalmak için yeterli değil.
AB pazarına bir Yapay Zeka sistemi veya Genel Amaçlı Yapay Zeka (GPAI-General-Purpose AI) modeli sunmak kapsam bağlantısı yaratabilir.
AB'deki çalışan, tüketici veya vatandaş üzerinde kullanılan çıktı kapsam bağlantısı yaratabilir.
İthalatçı, dağıtıcı ve ürün üreticisi de tedarik zinciri rolüne göre yükümlülük üstlenebilir.
Takvim: Erteleme var, muafiyet yok
AI Act bir gecede ortaya çıkmadı. 2018'deki etik ilkeler tartışmasından 2021'deki Komisyon teklifine, 2023'teki siyasi uzlaşmadan bugünkü kademeli uygulamaya uzanan bir süreç bu.
Tarih | Gelişme | Anlamı |
21 Nisan 2021 | Avrupa Komisyonu teklifi | Risk temelli düzenleme taslağı sunuldu |
12 Temmuz 2024 | AB Resmî Gazetesi | 2024/1689 sayılı Tüzük yayımlandı |
2 Şubat 2025 | İlk kurallar | Tanımlar, YZ okuryazarlığı, yasak uygulamalar başladı |
2 Ağustos 2025 | GPAI ve yönetişim | GPAI sağlayıcı yükümlülükleri başladı |
27 Temmuz 2026 | AI Omnibus yürürlükte | Yüksek risk takvimi ertelendi |
2 Ağustos 2026 | Madde 50 ve denetim | Şeffaflık yükümlülüğü ve denetim başlıyor |
2 Aralık 2027 | Bağımsız yüksek risk | Ek III sistemleri için kurallar uygulanacak |
2 Ağustos 2028 | Ürüne gömülü yüksek risk | Ek I düzenlenmiş ürünlere gömülü YZ kuralları |
Tablo 2: Seçilmiş kilometre taşları (tam takvim için kaynaklara bakınız). Kaynak: Avrupa Komisyonu AI Act Service Desk ve AB Konseyi, 29 Temmuz 2026 itibarıyla.
Güncel durum: 27 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren AI Omnibus sonrasında bağımsız yüksek riskli sistem kuralları 2 Aralık 2027'ye, ürünlere gömülü yüksek riskli sistem kuralları 2 Ağustos 2028'e ertelendi. Buna karşın Madde 50 şeffaflık yükümlülükleri 2 Ağustos 2026'da uygulanmaya başlıyor. Aynı tarihte GPAI, yasak uygulamalar ve şeffaflık dâhil o an uygulanabilir hükümler bakımından denetim ve yaptırım mekanizmaları da işlemeye başlıyor. Bu tarih, yüksek riskli sistem kurallarının genel başlangıcı değil.
Risk sınıfları: Yasaktan şeffaflığa
Kabul edilemez risk — yasaklanan uygulamalar
Madde 5, yapısı gereği temel haklarla ve AB değerleriyle bağdaşmayan belirli uygulamaların pazara sunulmasını, hizmete alınmasını veya kullanılmasını yasaklıyor.6 İstisnalar dar ve şartlı.
Kişinin bilinçli karar verme yetisini önemli ölçüde bozan ve ciddi zarara yol açan manipülatif veya aldatıcı teknikler.
Yaş, engellilik ya da sosyal ve ekonomik durum kaynaklı kırılganlıkların ciddi zarara yol açacak biçimde istismarı.
Bağlam dışı, haksız veya orantısız olumsuz muameleye yol açan sosyal puanlama.
Yalnızca profilleme veya kişilik özelliklerine dayalı bireysel suç işleme riski tahmini.
İnternet veya CCTV görüntülerinin hedef gözetmeksizin taranmasıyla yüz tanıma veri tabanı oluşturma.
Tıbbi veya güvenlik istisnaları dışında işyerinde ve eğitim kurumlarında duygu çıkarımı.
Irk, siyasi görüş, sendika üyeliği, din, cinsel yaşam veya yönelim gibi hassas özelliklerin biyometriden çıkarılması.
Asayiş için kamusal alanda gerçek zamanlı uzaktan biyometrik tanımlama; sadece tüzükteki dar istisnalar saklı.
Yüksek riskli sistemlerin ana alanları
Yüksek risk iki ana kanaldan doğuyor. Birincisi ürün güvenliği kanalı: Tüzüğün Ek I'indeki düzenlenmiş ürünlerin güvenlik bileşeni olan veya ürünün kendisi niteliğindeki Yapay Zeka. İkincisi kullanım alanı kanalı: Ek III'te sayılan biyometri, kritik altyapı, eğitim, istihdam, temel hizmetler, asayiş, göç, adalet ve demokratik süreçler.
Ek III'te sayılan bir sistem, kişilerin sağlık, güvenlik veya temel hakları bakımından önemli bir zarar riski oluşturmuyorsa bazı koşullarda yüksek riskli sayılmayabiliyor. Ancak profilleme yapan sistemler için bu esneklik sınırlı; sağlayıcının değerlendirmeyi belgeleyip kayıt yükümlülüğünü yerine getirmesi gerekiyor.
Şeffaflık yükümlülükleri
Madde 50 kapsamında dört ana şeffaflık yükümlülüğü var.8
İnsanların bir Yapay Zeka sistemiyle etkileştiği durumlarda bilgilendirilmesi,
Üretken Yapay Zeka sağlayıcılarının sentetik çıktıyı tespit edilebilir biçimde işaretlemesi,
Deepfake kullananların içeriğin yapay olduğunu açıklaması
Kamu yararına yayımlanan Yapay Zea üretimi metinlerde açıklama yapılması.
AI Act kağıt üzerinde doğmadı: Birkaç gerçek vaka
Bir düzenlemeyi gerçekten anlamak için maddelerini okumak yetmiyor; hangi olaylardan doğduğunu görmek gerekiyor. AI Act'in yasakları, yüksek risk sınıfları, insan gözetimi ve şeffaflık hükümleri teorik kaygılardan doğmadı. Kamu hizmetlerinden işe alıma, biyometriden platform çalışanlarına kadar otomatik sistemlerin gerçek kişiler üzerinde doğurduğu zararlar, düzenlemenin kontrol mimarisini doğrudan şekillendirdi.
Hukuki durum, önemli ayrım: 29 Temmuz 2026 itibarıyla kamuya açıklanmış kesin bir AI Act para cezası tespit edilmemiştir. Aşağıdaki kararlar AI Act kapsamında verilmiş yaptırımlar değil; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, GDPR, ayrımcılık, tüketici veya ulusal idare hukuku kapsamında sonuçlanan ve AI Act'in hedeflediği riskleri somutlaştıran vakalardır.
Olaylardan kurala: Birkaç vaka
Vaka 1: SyRI Kararı - 2020
Hollanda hükümeti, sosyal yardım ve vergi dolandırıcılığını önlemek amacıyla Systeem Risico Indicatie (SyRI) adlı bir risk profilleme sistemi geliştirdi. Bu sistem, çok sayıda kamu kurumundan (vergi dairesi, istihdam ofisi, belediyeler, sağlık kurumları vb.) toplanan geniş kapsamlı kişisel verileri analiz ederek vatandaşlara otomatik olarak risk puanı atıyordu. Sistem, yüksek riskli olarak sınıflandırılan kişileri dolandırıcılık şüphesiyle işaretliyordu.
Bulgular:
Sistemin nasıl çalıştığı, hangi verilerin nasıl işlendiği yeterince açık değildi.
Risk skorlarının nasıl hesaplandığı denetlenemiyordu.
Toplanan verilerin kapsamı, amacın ötesine taşıyordu.
Gereğinden fazla kişisel veri toplanıyordu.
Bireyler, neden riskli olarak sınıflandırıldıklarını öğrenemiyordu.
Risk skoruna karşı yeterli ve etkili bir itiraz mekanizması yoktu.
Mahkeme, yürürlükteki kanunlar kapsamındaki özel hayata saygı hakkıyla çeliştiğine hükmetti ve bu düzenlemeleri iptal etti. Böylece SyRI sistemi hukuki dayanağını kaybederek yürürlükten kaldırıldı.
Vaka 2: Clearview AI Davası - 2022
ABD merkezli Clearview AI, internetteki kamuya açık kaynaklardan (sosyal medya, haber siteleri, videolar) web scraping yöntemiyle hedef gözetmeksizin topladığı 10 milyardan fazla yüz görüntüsü ile bir biyometrik veri tabanı oluşturdu. Şirket, bu veri tabanını yüz tanıma teknolojisiyle desteklenen bir arama motoru olarak, özellikle kolluk kuvvetlerine satıyordu.
İtalya'da vatandaşlar ve sivil toplum örgütlerinin (Hermes Center, Privacy Network vb.) şikâyetleri üzerine Garante soruşturma başlattı. Şirket, AB'de fiziksel varlığı olmadığını ve GDPR kapsamında olmadığını savundu.
Bulgular:
Veri sahipleri, fotoğraflarının yüz tanıma için kullanıldığından haberdar değil; gizlilik politikası yetersiz.
Veriler süresiz olarak tutuldu; silme politikası tanımlanmadı.
Erişim taleplerine yetersiz ve gecikmeli yanıt verildi.
AB'de temsilci atanmamış.
20 milyon avro (GDPR altındaki maksimum ceza) uygulandı. İtalya'daki kişilere ait görüntü ve biyometrik verilerin toplanması ve işlenmesi yasaklandı. İtalya'daki kişilere ait tüm verilerin silinmesi emredildi. AB içinde bir temsilci atanması zorunlu kılındı.
Vaka 3: Uber ve Ola Algoritmik Şeffaflık - 2023
İngiltere'deki (Londra) ve Portekiz'deki Uber ve Ola sürücüleri, platformların algoritmik yönetim sistemleri tarafından alınan önemli kararlar hakkında bilgi talep etti. Sürücüler, "sahtekarlık şüphesiyle" hesaplarının askıya alınması, dinamik fiyatlandırma, iş atama ve performans profillemesi gibi kararların nasıl alındığını öğrenmek istedi. Uber ve Ola, bu bilgileri "ticari sır" ve "güvenlik riski" gerekçeleriyle reddetti.
Bulgular:
Uber'in "insan devreye giriyor" (human in the loop) savunması reddedildi. Algoritmik karar verme, GDPR Madde 22 kapsamında "tam otomatik" olarak nitelendirildi.
Sürücülerin GDPR Madde 13-15 kapsamında algoritmik kararların "mantığı hakkında anlamlı bilgi" alma hakkı olduğu teyit edildi.
Sürücülerin "kazanç profilleri" ve "sahtekarlık olasılık skorları" gibi gizli profillerin kişisel veri olduğu ve açıklanması gerektiği hükmedildi.
Mahkeme, hesap askıya alma, dinamik fiyatlandırma, iş tahsisi ve performans değerlendirmesi kararlarının temel mantığının açıklanması, tam otomatik kararlara karşı anlamlı insan gözetimi ve itiraz mekanizması sağlanması gerektiğine karar verdi. Ekim 2023'te Amsterdam Bölge Mahkemesi, Uber'in Nisan 2023 kararına uymadığını tespit ederek günlük 4.000 avro (toplamda 584.000 avroyu aşan) cezai ödeme emri verdi.
Vakaların şirketlere söylediği altı şey
Bu vakaları tek tek okumak yerine yan yana koyunca ortaya çıkan örüntü daha öğretici.
"Kararı insan verdi" savunması yeterli değildir. İnsan, sistemin önerisini sorgulayacak bilgiye, zamana ve gerçek durdurma yetkisine sahip olmalıdır.
Tedarikçi kullanmak sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Sistemi kendi sürecinde kullanan şirket; amaç, veri, çıktı, izleme ve itiraz mekanizmasını yönetmeye devam eder.
Doğruluk tek başına başarı ölçütü değildir. Farklı kişi gruplarında hata oranı, ayrımcı etki, yanlış pozitifler ve kararın geri alınabilirliği ayrıca ölçülmelidir.
Şeffaflık yalnızca "bu bir Yapay Zeka sistemidir" etiketi değildir. Etkilenen kişinin kararın temelini anlayabilmesi ve sonucu düzeltebilmesi gerekir.
Kamuya açık veri serbest veri değildir. Yüz görüntüsü, kişisel veri ve telif korumalı içeriklerin toplanması ayrı hukukî dayanak ve yönetişim gerektirir.
Model veya politika değiştiğinde eski test kanıtı geçerliliğini kaybedebilir. Sürüm, veri, tedarikçi ve kullanım amacı değişiklikleri yeniden değerlendirme tetiklemelidir.
Türkiye için anlamı: Türkiye'de henüz AI Act'e eşdeğer yatay bir yaptırım pratiği bulunmasa da aynı olaylar KVKK, iş hukuku, tüketici hukuku, ayrımcılık yasağı, sözleşme sorumluluğu ve sektörel düzenlemeler üzerinden sonuç doğurabilir. AB müşterisine hizmet veren şirketler bakımından bu vakalar, gelecekteki denetimin değil bugünkü sözleşme ve itibar riskinin örnekleridir.
Şirketler için roller ve yükümlülükler
Bu derslerin AI Act'te nasıl somut yükümlülüklere dönüştüğüne bakalım. Yıllardır bu tür düzenleme projelerinde görrülen bir hata var: şirketler kendilerini tek bir etiketle tanımlıyor — "biz kullanıcıyız" ya da "biz sağlayıcıyız" — oysa gerçek daha karmaşık. Bir şirket aynı anda bir sistemin kullanıcısı, başka bir sistemin sağlayıcısı ve üçüncü bir modelin alıcısı olabilir. Uyum programı, şirket düzeyinde tek etiket yerine sistem bazında rol haritası kurmalı.
Rol | Ne zaman oluşur? | Başlıca etki |
Sağlayıcı | Sistemi veya modeli geliştirir ve kendi adı/markasıyla pazara sunar. | En geniş teknik ve yönetişim yükü |
Kullanıcı | Yapay Zeka'yı kişisel olmayan mesleki faaliyetinde kullanır. | Talimat, insan gözetimi, izleme ve kayıt |
Alıcı | Regülasyon dışındaki sağlayıcının sistemini regülasyon uygulayan pazarın getirir. | Uygunluk, temsilci ve belge kontrolü |
Dağıtıcı | Tedarik zincirinde sistemi pazarda erişilebilir kılar. | İşaret, belge ve uygunsuzluk kontrolü |
Ürün üreticisi | Yapay Zeka sistemini kendi ürünü ve markasıyla pazara sunar. | Bazı koşullarda sağlayıcı sorumluluğu |
Yetkili temsilci | Ülke dışındaki sağlayıcı adına belirli görevleri yürütür. | Belge saklama ve otoriteyle iş birliği |
Tablo 3: AI Act'in altı operatör rolü. Kaynak: Regulation (EU) 2024/1689.
Yaptırımlar: Para cezası yalnızca başlangıç
Pazara erişimin kaybı, sistemin geri çekilmesi, müşteri güveni, sözleşmesel sorumluluk ve yönetim sorumluluğu çoğu şirket için para cezasından daha kalıcı sonuçlar yaratabilir.
Madde 99 — Genel yaptırım rejimi
Madde 99, operatörlerin ihlalleri için üye devletlerin belirleyeceği ve ulusal yetkili makamlar eliyle uygulanacak genel yaptırım çerçevesini kuruyor.9 Aşağıdaki tutarlar azami eşikler; somut ceza ihlalin niteliği, ağırlığı, süresi, etkilenen kişi sayısı ve işletmenin büyüklüğü gibi koşullara göre belirleniyor.
Madde 99 kapsamındaki ihlal | Azami sabit tutar | Küresel ciro eşiği |
Madde 5'teki yasak uygulamaların ihlali | 35 milyon € | %7 |
Madde 99(4)'te sayılan diğer yükümlülükler; Madde 50 dâhil | 15 milyon € | %3 |
Yetkili makama yanlış, eksik ya da yanıltıcı bilgi | 7,5 milyon € | %1 |
Tablo 4: Madde 99 azami ceza eşikleri (teşebbüslerde sabit tutar ile ciro yüzdesinden yüksek olan uygulanır; KOBİ ve startup'larda düşük olan). Kaynak: AI Act Service Desk — Madde 99.
Türkiye için doğuracağı sonuçlar
Türkiye AB üyesi değil. Ama AB'ye ürün veya hizmet sunan, AB'deki kişileri etkileyen veya küresel tedarik zincirine giren şirketler bakımından "bizi bağlamaz" yaklaşımı güvenli değil.
Türkiye'de yapay zeka kullanımının görünümü
TÜİK'in ilk resmî Yapay Zeka İstatistikleri bültenine göre, 10 ve daha fazla çalışanı olan girişimlerde herhangi bir Yapay Zeka teknolojisi kullanım oranı 2021'de %2,7 iken 2025'te %7,5'e yükseldi.23 Ancak hareket doğrusal değil: genel oran 2023'te %5,5'e çıktıktan sonra 2024'te %4,4'e gerilemiş, 2025'te %7,5'e sıçramış.
Grafikte dikkat çeken şey büyük işletmelerin istikrarlı artışı: 250 ve üzeri çalışanı olan şirketlerde oran 2021'de %9,6 iken 2025'te %24,1'e ulaşmış. 2024'teki genel düşüş, bu üst segmentteki artışın sürdüğü gerçeğini değiştirmiyor.
YZ kullanmayı düşünüp henüz kullanmayan girişimlerin %74,2'si uzmanlık eksikliğini, %67,4'ü yüksek maliyeti, %62,4'ü ise zarar hâlinde sorumluluğun kimde olacağına ilişkin hukuki belirsizliği engel olarak belirtiyor.23 Bu son rakam özellikle çarpıcı: engelin üçte biri artık teknoloji değil, hukuki netlik sorunu.
Dört etki kanalı
Doğrudan kapsam etkisi
AB pazarına YZ sistemi veya GPAI modeli sunan Türk sağlayıcılar; AB'de yetkili temsilci, teknik belge, telif politikası, eğitim içeriği özeti ve değer zinciri bilgi paylaşımı yükümlülükleriyle karşılaşabilir.
Müşteri ve tedarik zinciri etkisi
AB'deki müşteri, kendi AI Act riskini yönetebilmek için Türk tedarikçiden model kökeni, loglama, insan gözetimi, güvenlik testi ve olay yönetimi kanıtı isteyecek. Kanıt veremeyen tedarikçi ihale veya tercih edilen sağlayıcı listesi dışında kalabilir. Bu, birçok ihracatçı şirketin fark etmediği en somut risk.
Yerel mevzuat ve veri koruma etkisi
29 Temmuz 2026 itibarıyla Türkiye'de AI Act'e eşdeğer kapsamlı ve yürürlükte bir yatay yapay zeka kanunu bulunmuyor.28 24 Haziran 2024 tarihli 2/2234 sayılı Yapay Zeka Kanun Teklifi TBMM komisyonunda.28 Buna karşılık KVKK'nın üretken Yapay Zeka ve kişisel veriler rehberi, veri sorumlularının yaşam döngüsü yaklaşımını, şeffaflığı ve mahremiyet risklerini şimdiden somutlaştırıyor.27
Rekabet ve ihracat etkisi
Uyumu yalnızca maliyet olarak gören şirket gecikecek. Denetlenebilir Yapay Zeka envanteri, güvenilir veri ve tedarik zinciri, şeffaf ürün belgesi ve olay yönetimi AB müşterisi için satış avantajına dönüşebilir. Türkiye'nin Gümrük Birliği, Dijital Avrupa Programı katılımı ve Avrupa tedarik zincirindeki rolü, fiilî uyum beklentisini güçlendiriyor.
Şirketler için hazırlık yol haritası
2027 ve 2028 tarihleri rahatlatıcı görünebilir; fakat envanter, veri, sözleşme, log ve insan gözetimi geriye dönük olarak bir haftada üretilemez. Danışmanlık projelerimde gördüğüm en büyük hata, bu işi "mevzuat takibi" sanmak. Aslında bir kurumsal YZ yönetişimi programı.
Envanteri çıkarın — Gölge Yapay Zeka (çalışanların şirket izni olmadan yapay zeka araçlarını kullanması) dahil satın alınan, geliştirilen ve iş akışlarına gömülen tüm sistemleri tek kayıt altında toplayın.
Rolü ve kapsamı belirleyin — Her kullanım için sağlayıcı, kullanıcı, alıcı veya dağıtıcı rolünü; AB bağlantısını belgeleyin.
Riski sınıflandırın — Amaç, etkilenen kişi, karar sonucu, veri türü ve sektör üzerinden risk düzeyini belirleyin.
Kontrolleri tasarlayın — İnsan gözetimi, kayıt, veri kalitesi, tedarikçi kanıtı ve olay yönetimini sürece bağlayın.
Kanıt dosyası oluşturun — Politikadan loglara kadar her kontrolün gerçekten çalıştığını gösterecek denetlenebilir delili saklayın.
Sürekli izleyin — Model, amaç, veri, tedarikçi veya mevzuat değiştiğinde sınıflandırmayı yeniden değerlendirin.
Asgari Yapay Zeka envanteri alanları
Sistem/model adı, sürümü, sağlayıcısı ve teknik sahibi
Amaçlanan kullanım ve fiili kullanım
Etkilenen kişi grupları ve alınan/desteklenen karar
AB pazar veya kişi bağlantısı
Şirketin rolü ve risk sınıfı
İnsan gözetimi sahibi ve durdurma yetkisi
Log kaynağı, saklama süresi ve olay bildirim yolu
Tedarikçi belgeleri, sözleşme hükümleri ve son değerlendirme tarihi
Yönetim Kurulu için kritik soru: Bugün kullandığımız her kritik Yapay Zea sistemini, yarın bir denetçiye gösterebilir miyiz? Cevap "sistemleri biliyoruz ama kanıtlar dağınık" ise konu bir mevzuat takip işi değil; kurumsal Yapay Zeka yönetişimi programıdır.
AI Act'in en önemli mesajı ceza oranları değil. Yapay zeka projelerinde hız ile kontrol artık birbirinin alternatifi değil. İyi yönetişim, projeyi yavaşlatan bir fren değil; hangi projenin ölçekleneceğini, hangisinin durdurulacağını gösteren bir karar sistemi.
Türkiye'deki şirketler için fırsat açık: AB kurallarını yalnızca ihracat engeli gibi görmeden, yapay zeka portföyünü elden geçirmek; veri ve tedarik zincirini görünür kılmak; çalışanları eğitmek ve denetlenebilir bir çalışma modeli kurmak.
2026'dan sonra iyi bir Yapay Zeka projesi yalnızca değer üreten değil, ürettiği değeri nasıl ürettiğini de gösterebilen proje.
Kaynaklar
EDT CENTER OLARAK NELER YAPIYORUZ?
Dijital Dönüşüm Olgunluk Seviyesi Ölçümü
Yapay Zeka Olgunluk Seviyesi Ölçümü
Ana Veri Yönetimi
İş Yazılım Analiz, Değerlendirme, Araştırma, Sözleşme Yönetimi ve Uygun Tedarikçi Seçimi
İş Yazılım Denetim
Strateji Belgesi Oluşturma
Şirket İçi Özel Eğitim Programları (Yapay Zeka, Veri Okuryazarlığı, Liderlik)
Dijital dönüşüm yolculuğunuza bugün başlamak veya mevcut yapay zeka stratejinizi güncellemek için EDT Center uzmanlarıyla iletişime geçin:
📧 contact@edtcenter.com | 📞 +90 541 946 5000 | 🌐 www.edtcenter.com
Yorumlar